Temettü (kâr payı) nedir, nasıl ve ne zaman dağıtılır?

Bir şirketin hissesini aldığında o şirketin küçük bir ortağı olursun. Şirket yıl boyunca kâr ederse, bu kârın bir kısmını ortaklarına nakit (ya da bazen yeni pay) olarak dağıtabilir. İşte ortağa düşen bu paya temettü ya da kâr payı denir.

Basit bir benzetme: Bir pastaneyi 10 arkadaş birlikte açtı diyelim. Yıl sonunda pastane kâr etti. Ortaklar 'kârın bir kısmını aramızda paylaşalım' derse, herkes payı kadar para alır. Borsadaki temettü de aynı mantıktır; sadece ortak sayısı binlerce kişidir ve herkes elindeki hisse adedi kadar pay alır.

Önemli bir nokta: Her şirket temettü dağıtmak zorunda değildir. Kâr eden bir şirket bile, parayı dağıtmak yerine büyümeye (yeni yatırım, borç kapatma) ayırmayı tercih edebilir. Yani temettü almak, hisse sahibi olmanın garantili bir sonucu değil, şirketin o yıl aldığı bir karardır.

Temettü kendiliğinden olmaz; belirli bir süreçten geçer. Türkiye'de halka açık şirketlerde tipik akış şöyledir:

1. Kâr açıklanır: Şirket yıl sonu finansal tablolarını yayınlar ve ne kadar kâr ettiğini gösterir.
2. Yönetim teklif eder, Genel Kurul karar verir: Yönetim kurulu 'şu kadarını dağıtalım' diye teklif eder; ortakların katıldığı Genel Kurul toplantısında bu onaylanır. Dağıtılacak tutar ve tarih burada netleşir.
3. Karar KAP'ta duyurulur: Halka açık şirketler temettü kararını Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden resmen açıklar. Tutarı, oranı ve ödeme tarihini buradan görebilirsin.
4. Dağıtım günü: Açıklanan tarihte, o gün hisseye sahip olan ortakların hesabına temettü yatar.

Önemli bir ayrıntı: Temettü hakkı, dağıtımın yapıldığı gün hisseye sahip olan kişiye aittir. Bu nedenle dağıtım gününde hisse fiyatı genellikle dağıtılan temettü kadar aşağı ayarlanır (buna 'temettü düzeltmesi' denir) — çünkü o para artık şirketin kasasından çıkıp ortağa geçmiştir. Yani temettü 'bedava ek para' değil, zaten senin olan ortaklık değerinin bir kısmının nakde dönmesidir.

Güncel bir şirketin ne zaman ve ne kadar temettü açıkladığını merak ediyorsan, bunu FinansZeka'ya sorabilirsin.

Şirket 'hisse başına şu kadar temettü dağıtacağım' dediğinde söylediği rakam brüt tutardır. Ama hesabına bunun tamamı değil, vergi kesintisi (stopaj) sonrası kalan net tutar geçer.

Stopaj, devletin kaynağında otomatik kestiği vergidir — sen ekstra bir işlem yapmadan, temettü sana ulaşmadan kesilir. Türkiye'de borsada işlem gören şirketlerin dağıttığı kâr payında uygulanan temettü stopajı %10 oranındadır (bu yapısal oran zaman içinde mevzuatla değişebildiği için, kesin işlemde güncel oranı teyit etmekte fayda var).

Formül basittir:

Net temettü = Brüt temettü − (Brüt temettü × stopaj oranı)

Örnek hesap mantığı (oranlar örnek amaçlıdır):

• Brüt temettü: 1.000 TL
• Stopaj (%10): 1.000 × 0,10 = 100 TL
• Hesabına geçen net: 1.000 − 100 = 900 TL

Yani 'hisse başına 5 TL temettü' duyurusu gördüğünde, elindeki adetle çarpıp bulduğun rakamdan yaklaşık %10 kesileceğini aklında tut. Net rakam her zaman brütten bir miktar düşük olur.

Çoğu küçük yatırımcıda stopaj, işin vergi tarafını büyük ölçüde halleder; çünkü vergi kaynağında zaten kesilmiştir. Ama temettü tutarı belli bir yıllık eşiği aşarsa yıllık gelir vergisi beyannamesi de devreye girebilir.

İşin mantığı şöyle çalışır (rakamlar her yıl güncellenir, burada amaç kavramı vermek):

• Yarısı istisna kuralı: Türkiye'de yerleşik (tam mükellef) şirketlerden alınan kâr payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisnadır. Yani beyana esas alınan kısım, kabaca brütün yarısıdır.
• Beyan eşiği: Bu istisna sonrası kalan tutar, o yıl için geçerli menkul sermaye iradı beyan eşiğini aşıyorsa beyanname verilir. (2026 için bu eşik yaklaşık 13.000 TL düzeyindedir; güncel rakam yıldan yıla değişir.)
• Stopaj mahsubu: Beyanname verirsen, daha önce kaynağında kesilen stopaj hesaplanan vergiden düşülür (mahsup edilir). Yani aynı gelir iki kez tam vergilenmez; ödediğin stopaj mahsuba sayılır.

Örnek mantık: Yıl içinde toplam 20.000 TL brüt temettü aldıysan, yarısı (10.000 TL) istisna olabilir; kalan kısım eşikle karşılaştırılır. Eşiği aşarsa beyan edilir, hesaplanan vergiden kesilmiş stopaj indirilir.

Bu kurallar kişisel duruma (toplam gelir, başka gelir kalemleri) göre değişir. Senin rakamlarınla beyan gerekip gerekmediğini FinansZeka'ya sorabilir; kesin işlem için bir mali müşavire danışabilirsin.

Bir hissenin ne kadar temettü 'getirisi' sunduğunu kıyaslamak için temettü verimi kullanılır:

Temettü verimi = Hisse başına yıllık temettü ÷ Hisse fiyatı

Örnek: Hisse 50 TL, yıllık temettü 5 TL ise verim 5 ÷ 50 = %10'dur.

Ama yüksek verim her zaman 'daha iyi' anlamına gelmez ve bu bir alım-satım sinyali değildir:

• Verim, fiyat düştüğü için de yükselmiş olabilir (payda küçülünce oran büyür) — bu mutlaka olumlu bir işaret değildir.
• Şirket bir defaya mahsus büyük bir temettü dağıtmış olabilir; bu her yıl tekrarlanmayabilir.
• Yüksek temettü dağıtan bir şirket, parayı büyümeye ayırmadığı için uzun vadede farklı bir profil çizebilir.

Kısacası temettü verimi, şirketleri karşılaştırmak için bir ölçüdür; tek başına 'al' ya da 'alma' demez. Karar, kişinin hedefine ve risk tercihine bağlıdır. Temettü verimini daha ayrıntılı anlatan rehbere de göz atabilirsin.